村東頭的人和村西頭的人

NGƯỜI DÂN Ở ĐẦU LÀNG PHÍA ĐÔNG VÀ NGƯỜI DÂN Ở ĐẦU LÀNG PHÍA TÂY

◎劉亮程 Lưu Lượng Trình ◎ 韓國忠 Hàn Quốc Trung chuyển ngữ

(*)

_*_

*** Bản dịch Việt Ngữ ở phía dưới ***

村東頭的人和村西頭的人 劉亮程

一般来说，南方人和北方人的相貌及性情差异是显而易见的。住在村东头的人和住在村西头的人有啥不同便少有人知了。村庄是这个世界上最小的地方，一般的村子户不过百、人不足千，东西跨度也就几百米，那头咳嗽一声这头也能听得清清楚楚。这样的弹丸之地竟也有东西人之分，听起来你会觉得可笑。

住在村东头的人，被早晨的第一缕阳光照醒。这是一天的头一茬阳光，鲜嫩、洁净，充满生机。做早饭的女人，收拾农具的男人，沐浴在一片曙光中，这顿鲜美的“阳光早餐”不是哪个地方的人都能随意享受。阳光对于人的喂养就像草对于牲畜。光线的质量直接决定着人的内心及前途的光亮程度。而当阳光漫过一个房顶又一个房顶到达村西头，光线中已沾染了太多的烟尘、人声和鸡鸣狗叫，变为世俗的东西。

早晨村东头的屋影、树影、烟影、人畜影层层叠叠压向村西头。早晨的影子是残梦，是梦幻与现实的暖昧与交替。这种影子里长大的人，忧郁、怀疑、好妄想。午后村西头的影子反过来压向村东头。午后的影子是疲惫，是一整天勤劳带来的收获与遗憾，是先到的夜晚。坐在这种阴影里吃晚饭的人们，咀嚼生活的自足与艰辛。早熟，早恋，早有所成。

住在村东头的男人，早晨面朝太阳，一泡激尿撒出三米远两丈高。这是憋了一夜的老尿，所以憋一夜不在三五更放掉，就是为了一大早地晒晒太阳。撒尿是个多好的正当理由，它让这个见不得人的家伙偶尔出来放放风见见阳光。

水往东边流，一渠水村西人洗过衣服村东人洗，虽说水过百米自然清，百米外的清水肯定已不是以前的水。风向西边刮，村东头的尘土刮到村西头，村西的尘土又刮到更西边另一个村庄的东头。

村东头的人以为太阳落尽时，太阳才落到村西头的房子后面，几栋矮土房足够遮挡人的眼光。就像村西人以为太阳还未出来时，村东人已饮足了早晨的头茬子阳光。村西人的黄昏漫长，夜相对短些。村东人的黎明早，昼相应长些。前后一算又是一样的。先醒的人也先睡着。误差极微小，才不易觉察地影响着人。

一个人日复一日、年复一年地被太阳先照那么一阵子，一个人夜夜早睡早醒。早早下到地里，四寂无人地先干那么一阵子。

另一个人总是最后目睹日头落尽，看着人全回村，牲口都归圈。而后关好院门。只有他知道一天真的完了。他最后一个端起饭碗，最后一个点灯又最后一个把灯吹灭。半村人鼾声大震时，另半村人正醒着。

这样的两种人就像生活在两个不同时代，他们气质、禀性中的不同东西肯定比相同的东西多得多。

人虽非草木，家却是根，把人牢牢拴在一处。人可以走东串西，跑南奔北，大部分时间却还是在家里度过。家的位置对人一生有多重要。家安在盐碱滩，你的脚底就一辈子返潮。家住沙沟梁，有风无风你都得把眼眯缝上。不同的生活方位造就着不同的人。几步之外，另有乾坤。村人早就知道这个道理。所以他们在活得不对劲时，要想方设法搬搬房子，这比搬动其他更容易些。树挪死，人挪活嘛。

劉亮程

Lưu Lượng Trình 劉亮程 (1962 – ) sinh tại một làng nhỏ xa xôi bên cạnh sa mạc Cổ Nhĩ Ban Thông Cổ Đặc (古尔班通古特沙漠 Gurbantünggüt Desert) thuộc huyện Sa Loan, tỉnh Tân Cương, Trung Quốc. Lúc trẻ, ông từng làm nông và chăn dê ở quê nhà. Về sau, ông tốt nghiệp Đại Học Lan Châu, tỉnh Cam Túc. Ông được xem là một nhà tản văn và là một “triết gia hương thôn” cuối cùng ở thế kỷ 20 của Trung Quốc.

NGƯỜI DÂN Ở ĐẦU LÀNG PHÍA ĐÔNG VÀ NGƯỜI DÂN Ở ĐẦU LÀNG PHÍA TÂY

Nói chung, sự khác biệt về ngoại hình và tính khí giữa người miền Nam và người miền Bắc hiển nhiên rõ ràng và dễ nhận thấy. Còn sự khác biệt giữa người sống ở đầu làng phía đông và người sống ở đầu làng phía tây thì ít người biết được. Làng mạc là nơi nhỏ bé nhất trên thế giới; một ngôi làng điển hình có không quá một trăm hộ và chưa đến một nghìn người, trải dài chỉ vài trăm mét từ đông sang tây. Một tiếng ho từ đầu kia thì đầu này cũng có thể nghe rõ. Thế mà nơi nhỏ bé như vậy cũng có sự phân biệt người phía đông – người phía tây, nghe có vẻ buồn cười.

Những người sống ở đầu làng phía đông được đánh thức bởi những tia nắng ban mai đầu tiên. Đó là ánh nắng sớm nhất trong ngày, tươi mới, trong lành và tràn đầy sức sống. Những phụ nữ lo bữa cơm sáng và những đàn ông dọn dẹp nông cụ được tắm mình trong ánh bình minh. “Bữa ăn sáng với món nắng ấm” tuyệt vời này không phải là thứ mà ở đâu ai cũng có thể dễ dàng vớ hưởng được. Ánh nắng mặt trời nuôi dưỡng con người giống như cỏ đối với gia súc. Chất lượng ánh sáng quyết định trực tiếp đến tâm hồn và tương lai của một người. Nhưng khi ánh mặt trời lan qua từng mái nhà, chiếu rọi đến tận đầu làng phía tây, ánh sáng ấy đã bị vấy bẩn bởi quá nhiều khói bụi, tiếng người, tiếng gà gáy và tiếng chó sủa; nó trở nên những thứ trần tục.

Vào buổi sáng, bóng nhà, bóng cây, bóng khói bụi, bóng người và gia súc ở đầu làng phía đông chồng chồng lớp lớp đè lên phía tây. Bóng buổi sáng là những giấc mơ còn vương vấn, sự đan xen mơ hồ giữa ảo tưởng và hiện thực. Những người lớn lên trong những bóng đó thường u sầu, hoài nghi và hay mơ tưởng hão huyền. Vào buổi chiều, bóng từ đầu làng phía tây lại đè ngược lên phía đông. Bóng buổi chiều là sự mệt mỏi, là thành quả và nỗi tiếc nuối của một ngày làm việc vất vả, là sự đến sớm của màn đêm. Những người dùng cơm chiều trong những bóng tối này cảm nhận được sự mãn nguyện và gian khổ của cuộc sống. Họ trưởng thành sớm, yêu sớm và thành đạt sớm.

Những người đàn ông sống ở đầu làng phía đông, vào buổi sáng hướng về phía mặt trời bật tiểu bắn vọt xa cả ba mét, cao đến hai trượng. Đó là nước tiểu nhịn ứ cả đêm, không thải ra lúc nửa đêm hay rạng sáng mà đợi cho đến sáng sớm, cốt để được tắm nắng mai. Việc bài tiết là một cái cớ thuận tiện và chính đáng; nó cho phép sinh vật “khó coi” này đôi khi được ra ngoài hít hít thở thở tí không khí trong lành và tắm tắm chút nắng.

Nước chảy xuôi đông; nước trong một con mương người ở đầu làng phía tây giặt quần áo, rồi người ở đầu làng phía đông cũng giặt. Tuy người ta bảo rằng nước chảy qua trăm mét thì tự nhiên sạch, nhưng nước sạch cách đó trăm mét chắc chắn đã không còn là nước ban đầu. Gió thổi về phía tây; bụi từ đầu làng phía đông bay sang phía tây; rồi bụi từ phía tây lại bay sang phía đông của một ngôi làng khác xa hơn về phía tây.

Người dân ở đầu làng phía đông nghĩ rằng mặt trời đã lặn hoàn toàn, nhưng nó chỉ vừa khuất sau những ngôi nhà ở phía tây; vài căn nhà đất thấp đủ để che khuất tầm nhìn của họ. Cũng như những người ở đầu làng phía tây nghĩ rằng mặt trời chưa mọc, những người ở đầu làng phía đông đã tận hưởng trọn vẹn những tia nắng ban mai đầu tiên. Hoàng hôn kéo dài đối với những người ở đầu làng phía tây, và đêm của họ tương đối ngắn. Bình minh đến sớm đối với những người ở đầu làng phía đông, và ngày của họ tương ứng dài hơn. Các phép tính đều giống nhau. Những người thức dậy trước cũng ngủ sớm. Sai số nhỏ đến mức ảnh hưởng đến mọi người một cách tinh tế.

Ngày qua ngày, năm qua năm, một người được ánh nắng mặt trời chiếu rọi trước trong một thời gian ngắn; một người hàng đêm lại đi ngủ sớm và thức dậy sớm. Họ ra đồng sớm, làm việc trước một lúc ở nơi không một bóng người.

Người đàn ông khác lại luôn là người cuối cùng chứng kiến mặt trời lặn, nhìn mọi người trở về làng và gia súc trở về chuồng. Sau đó, ông ta sẽ đóng cổng sân. Chỉ có ông ta biết thực sự là ngày đó đã kết thúc. Ông ta là người cuối cùng cầm bát cơm, người cuối cùng thắp đèn và là người cuối cùng thổi tắt đèn. Trong khi một nửa dân làng đang ngủ say ngáy vang, nửa còn lại vẫn thức.

Hai loại người như vậy giống như những người sống ở hai thời đại khác nhau; tính khí và bản chất của họ chắc chắn khác nhau nhiều hơn là giống nhau.

Mặc dù con người không phải là cỏ cây, nhưng nhà là cội rễ, gắn kết con người chặt chẽ ở một nơi. Con người có thể bay nhảy khắp chốn đông tây nam bắc, nhưng phần lớn thời gian vẫn sống ở nhà. Vị trí của ngôi nhà quan trọng với cả cuộc đời của con người. Nếu nhà bạn nằm trên vùng đất mặn kiềm, chân bạn sẽ ẩm ướt suốt đời. Nếu bạn sống trên một gò cát, bạn sẽ phải nheo mắt dù trời có gió hay không. Môi trường sống khác nhau định hình nên những con người khác nhau. Chỉ cách vài bước chân, đã là một thế giới khác. Người dân làng mạc từ lâu đã hiểu nguyên tắc này. Vì vậy, khi cảm thấy mọi việc không suôn sẻ, họ nghĩ đến cách dọn nhà –– điều này dễ hơn bất cứ di chuyển những thứ khác. Cây chết khi bị di dời, con người di dời lại phát triển mạnh mẽ hơn ạ.

Hàn Quốc Trung 韓國忠

二零二五年年底於美國，加利福尼亞州，洛杉磯

*** 投稿電 郵請寄 ***

Bài vở & hình ảnh xin gởi về Ban Phụ Trách

VanNgheGiaiTri@KhaiMinh.org

啓明网站  |  Copyright © 2004 - Present KHAIMINH.ORG  |  Website Disclaimer

◎