http://www.khaiminh.org

THIÊN YẾU HẠ VŨ NƯƠNG YẾU GIÁ NHÂN 天要下雨娘要嫁人

*tức

TỨC “TRỜI ĐÃ ĐỔ MƯA, MẸ (PHẢI) ĐI LẤY CHỒNG”

*tức

*◎ 韓國忠 Hàn Quốc Trung

Hai tuần trước, tiết trời nóng bức, nhưng già 5 (TH) -- cách gọi của nhóm bạn thân chúng tôi -- có ghé thăm và rủ đi ăn tỉm sấm. Cuối tuần rồi tiết trời càng oi ả và nóng hơn, già 6 (PCT) lại từ Palm Spring cũng vừa tạt ngang ghé thăm, đồng thời mang luôn cho tôi cả ly cà phê Starbuck vừa mới mua. Chúng tôi chỉ đơn giản ngồi dưới tàn cây hồng dòn và gốc mai già gần 30 tuổi trước nhà tán gẩu thế thôi. Thật tình hai già ấy đã làm tôi cảm kích vô cùng. Tôi tự nghịch đùa cho mình là hạnh phúc hơn cả cụ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến, vì khi bạn của cụ đến thăm, dường như không nghe kể có đem theo gì cả. Tôi thì có được tỉm sấm, có cả cà phê Starbuck! Tôi nghĩ ngay đến bài thơ “BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ” của cụ dưới đây:

“Đã bấy lâu nay bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng chợ thời xa.
Ao sâu nước cả khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà;
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách trầu không có,

Bác đến chơi đây ta với ta.”

Lại nữa, hai hôm nay, tin khí tượng trên các đài truyền thông, truyền hình ở Nam California nơi tôi ở đều báo tin rầm rộ về cơn mưa bão hurricane Hilary sắp tới, một tropical storm lớn nhất vùng trong vòng 80 năm nay. Mong sao tâm bão sẽ đi lệch tí về phiá đông để hướng ngay đến Lake Mead, tiểu bang Nevada, nơi dự trữ và cung cấp nước cho đập thủy điện Hoover Dam lớn nhất tây bán cầu và lớn thứ nhì ₍₁₎ trên toàn thế giới, được xây cách đây gần một thế kỷ mà mực nước đã cạn khá nhiều đến mức báo động do hậu quả hạn hán nhiều năm qua. Không hiểu vì sao khi nghe tin mưa bão này tôi lại nhớ lệch đến câu ngạn ngữ “Thiên yếu hạ vũ, nương yếu giá nhân 天要下雨娘要嫁人” (Trời đã đổ mưa, mẹ đi lấy chồng). Hay chừng do tôi vừa đọc đâu đó câu trả lời của Mao Trạch Đông khi Châu Ân Lai báo tin Lâm Bưu đang trên đường đào tẩu sang Liên Xô bằng máy bay sau khi âm mưu đảo chánh bị bại lộ₍₂₎.

Dưới đây là câu chuyện về ngạn ngữ “Thiên yếu hạ vũ, nương yếu giá nhân” ấy:

Ngày xưa, có một chàng thư sinh tên là Chu Diệu Tông, khi mới một tuổi thì cha chàng qua đời vì bạo bệnh. Để tránh cho con khỏi ấm ức và đau khổ về sau, mẹ chàng, Trần Tú Anh, một thân một gánh tần tảo nuôi con, và sau đó đưa chàng đến học với ông đồ tú tài góa vợ Trương Văn Cử.

Dưới sự dạy dỗ nghiêm khắc và tận tình của ông đồ, Chu tiến bộ rất nhanh. Năm 15 tuổi chàng đỗ Tú Tài, đến năm 18 tuổi lại đỗ Trạng Nguyên. Khi vua triệu kiến, thấy chàng diện mạo khôi ngô tuấn tú, tài hoa xuất chúng khiến vua rất vui mừng, bèn tấn phong làm phò mã.

Lúc này, Chu nghĩ đến mẹ còn khổ ở quê nhà nên kể cho vua nghe về cảnh mẹ chàng từ lúc trẻ đã cam cảnh góa phụ đơn chiếc để nuôi nấng chàng cho đến khi thành đạt với bao vất vả. Nghe xong vua rất xúc động và lập tức hạ chỉ sẽ cho dựng lên ở quê chàng một tòa “Trinh Tiết Bài Phường” (một kiến trúc cổng lầu danh bảng trinh tiết) để ngợi khen tiết hạnh của mẹ chàng.

Sau khi tân khoa Trạng Nguyên họ Chu về làng vinh quy bái tổ, chàng hảnh diện kể cho mẹ nghe về việc vua phong thưởng cho mẹ một tòa “Trinh Tiết Bài Phường”, nhưng bất ngờ mẹ chàng lại lộ ra vẻ bối rối, thần sắc bất an.

Chu nhiều lần gặng hỏi mẹ sao thế, cuối cùng mẹ chàng cũng đã bày tỏ sự thật. Hóa ra trong thời gian chàng đi học, mẹ chàng phải qua lại với ông đồ nên hai người dần dần nảy sinh tình cảm và họ đã âm thầm dự định khi chàng đổ đạt xong thì họ sẽ lấy nhau.

Nghe vậy, Chu quỳ phịch xuống đất vừa khóc vừa nói: "Mẹ ơi, nếu mẹ quả thực muốn làm điều ấy, thì con đã phạm tội ‘Khi Quân’ rồi. Đó là một trọng tội, sẽ bị trừng phạt ‘tru di cửu tộc’ -- giết sạch chín đời.” Lúc này, mẹ chàng cũng bật khóc, nghĩ rằng một góa phụ đơn chiếc bươn chải nuôi con vốn đã vất vả lắm rồi, trong lúc con đi học lại không có được một người để hàn huyên tâm sự, có ai thấu cho nỗi khổ, nỗi khó khăn, nỗi quạnh hiu đó chăng? Sau khi trầm tư cân nhắc kỹ lưỡng, mẹ chàng thở dài một tiếng và bảo: “Thôi, mọi chuyện hãy phó mặc cho số phận trời định!”

Tiếp đó, mẹ chàng cởi chiếc áo váy choàng bên ngoài đang mặc đưa cho Chu và nói: "Con ơi, con hãy báo hiếu mẹ thêm một lần nữa, ngày mai hãy giúp mẹ giặt chiếc áo váy này. Nếu đến tối mai mà chiếc áo váy phơi được khô thì mẹ sẽ dẹp bỏ việc tái giá ở vậy đến già; nếu như ngược lại áo vẫn còn ướt thì con đừng ngăn cản mẹ nữa nhé.” Chu không còn cách nào khác hơn đành phải đồng ý.

Sáng hôm sau, thời tiết đang nắng ráo quang đãng, Chu vui vẻ vừa giặt chiếc áo váy vừa cảm thấy rằng cho dầu mười chiếc áo váy cũng khô chứ sá gì chỉ có một. Nhưng nào ngờ, khi chàng giặt xong chiếc áo váy, chỉ vừa vắt ráo đem phơi ngoài sân không lâu, mây đen bỗng ùn ùn kéo đến, một lúc sau trời đổ mưa, đến tận nửa đêm vẫn chưa tạnh. Chiếc áo váy chẳng những không tài nào khô được, mà còn đẫm ướt hơn cả khi mới vắt đem phơi!

Lúc này, mẹ của Chu bảo: “Con ơi, trời đã đổ mưa, mẹ phải đi lấy chồng. Ý trời đã định, ta không thể nào trái nghịch được!” Mặc dù chàng thấy đau khổ, rắc rối trong lòng, nhưng với tình huống này, chàng đành chịu thế. Về lại kinh đô, Chu đã thành thật tâu báo lại chuyện mẹ chàng, góa phụ Trần Tú Anh, sẽ tái giá cùng ân sư của chàng, ông đồ Trương Văn Cử; đồng thời cũng tâu kể luôn chuyện mẹ chàng nhờ chàng giặt áo váy nhưng trời lại đổ mưa cho vua nghe. Sau khi kể xong, Chu cũng không quên xin vua trừng phạt mình. Phần vua, khi nghe phò mã tâu báo như thế, vua đã đi từ kinh ngạc này đến kinh ngạc khác. Cuối cùng vua bảo: "Trời đã đổ mưa, mẹ đi lấy chồng, đây quả là ý trời, thôi cứ để thế đi!"

Từ đó về sau, câu nói “Trời đã đổ mưa, mẹ sẽ đi lấy chồng” được dân gian Trung Quốc dùng để diễn tả những việc xảy ra không ai có thể đảo ngược được, mà người đời thường gọi là “ý trời!”

Cũng xin nói thêm, có một số người vốn biết rành rành ý nghiã của câu ngạn ngữ này, nhưng khi trà dư tửu hậu hay chơi chữ gì đó nên đùa giải nghịch diễn với những người chung quanh rằng chữ “nương 娘” mang ý nghĩa cô nương, nên câu ngạn ngữ ấy đổi nghĩa thành “trời đã đổ mưa, nàng đi lấy chồng” một cách “tiếu lâm!” 😊

Hàn Quốc Trung 韓國忠

二零二三年八月十八日於美國，加利福尼亞州，洛杉磯

Chú Thích:

Đập thủy điện Tam Hiệp ở Trường Giang, Trung Quốc là đập thủy điện lớn nhất thế giới.

2. Sau khi nghe Châu Ân Lai báo tin Lâm Bưu đang trên đường đào tẩu sang Liên Xô bằng máy bay sau khi âm mưu đảo chánh bị bại lộ, và hỏi ý kiến Mao Trạch Đông có nên dùng phi đạn bắn hạ hay không? Mao trầm lặng suy nghĩ phút chốc rồi đáp: “Trời đã đổ mưa, mẹ phải đi lấy chồng, thôi thì kệ để hắn đi...” Cuối cùng máy bay của Lâm cũng hết xăng rớt ở ngoại Mông Cổ.”

Cũng xin nói rõ, người viết thích đọc những chuyện bên lề của những nhân vật quan trọng trong lịch sử thế giới cận đại như Hitler, Khrushchev, Churchill, Kennedy, Tưởng, Mao... như đọc những chuyện trinh thám hư cấu, không hơn không kém, cốt chỉ để giải trí chứ không hề có ý phân tích hay tin theo với ý nghĩa lịch sử, chính trị gì cả. Những việc ấy dành cho những ai thích lịch sử, chính trị vậy nhé.

*** 投稿電郵請寄 ***

Bài vở & hình ảnh xin gởi về Ban Phụ Trách KHAIMINH.ORG

VanNgheGiaiTri@KhaiMinh.org

◎