HIẾU TRỌNG T̀NH THÂM

 

( NHÂN MÙA VU LAN )

 

 

Photography by Dan Hang  韩国民

 

 

 

 

Hiếu đạo là đề tài bất hủ vượt cả thời gian lẫn không gian, và chỉ thấy được giá trị khi có những trái tim biết trân trọng về nghĩa t́nh Cha-mẹ.

 

Trong Nan Báo Kinh đức Phật dạy: “Tả kiên tŕ phụ, hữu kiên tŕ mẫu, kinh lịch thiên niên, tiện lợi bối thượng, du bất năng báo phụ mẫu chi ân.” (Dù người con chí hiếu nào, cơng người cha bên lưng cánh tay trái và cơng người mẹ bên lưng cánh tay phải, trăi qua một ngh́n năm đi ṿng khắp quả địa cầu, th́ vẫn không thể nào đền đáp được công ơn sinh thành dưỡng dục của Cha-mẹ.) Thật vậy, lúc c̣n sinh thời, mỗi đứa trẻ ra đời cho đến khi chập chững biết đi, ê a biết nói, rồi được cha-mẹ đưa đến trường lớp nuôi dưỡng ăn học, đến những kỳ thi, cha-mẹ phập phồng, ai ai cũng khao khát con ḿnh được “Bảng hổ đề danh”. Đến tuổi trưởng thành, cha mẹ làm tṛn trách nhiệm dựng vợ gả chồng, th́ “Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh”, ai nấy cũng tùy theo hoàn cảnh riêng của ḿnh đều bôn ba với thời cuộc, muôn cảnh trái t́nh, tranh đấu lợi danh trong xă hội… rồi cứ thế ngày tháng như thoi đưa, đời người như “Bóng câu qua cửa sổ.” Dẫu mẹ-cha vẫn c̣n đó, nhưng cảnh đ́u hiu quạnh quẽ tuổi xế chiều của người cha người mẹ được mấy người con ngoái trông thương tưởng? Chúng ta thật bất hiếu với song thân! Chỉ biết lo cho sự nghiệp đời thường mà quẳng bỏ biết bao nhiêu ơn sâu nghĩa nặng do cha mẹ sinh thành dưỡng dục. V́ con người sống ở đời th́ cha-mẹ chính là người thân tín nhất của ḿnh, không có cha th́ không ai sanh ra ta, không có mẹ th́ không ai nuôi dưỡng ta, như trong kinh Ân Trọng đức Phật dạy: “Nhân sinh tại thế, phụ mẫu vi thân, phi phụ bất sanh, phi mẫu bất dục.” Dù cho người cha-mẹ sanh bao nhiêu người con, nhưng đến khi hữu sự, hoặc đại nạn lâm đầu th́ cha-mẹ là người đau xót nhất, là người đầu tiên xả thân để cứu vớt từng đứa con của ḿnh trước nhất, lúc ốm đau, khi bệnh tật; đó chính là bản năng che chở con cái, như h́nh ảnh trong điển tích, chim diều hâu sà xuống gắp đàn gà con, bất chấp sự sống c̣n, gà mẹ vội vàng dang rộng đôi cánh của ḿnh để đùm bọc đàn gà bé nhỏ. Cho nên, người con nào không làm vui ḷng cha mẹ, để gọi là tạm đáp đền ơn sanh thành dưỡng dục ở thế gian, th́ người con đó chưa biết đến Hiếu đạo. Chưa biết đến Hiếu đạo tức là chưa biết cách tạo lập sự nghiệp. Chưa biết cách tạo lập sự nghiệp th́ chưa định được sách lược tu thân.  Sách lược  tu thân không có, th́ nói chi đến “Tề gia, trị quốc, b́nh thiên hạ!” Mà sách lược tu thân hiệu quả nhất chính là “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng.” Hiếu dưỡng phụ mẫu là hiểu được lư tưởng của cha-mẹ.  Lư tưởng của cha-mẹ chính là những tâm tư nguyện vọng mong muốn con ḿnh trở thành những người thành đạt, có đức có tài làm lợi ích cho bản thân, cho gia đ́nh, đem hạnh phúc cho những người xung quanh… Đó chính là niềm vui đích thực mà người làm cha, làm mẹ mong cầu. Cho nên, những ai muốn báo đền công ơn sinh thành dưỡng dục của cha-mẹ, mà quên đi trách nhiệm trau dồi nhân cách, thành tựu sự nghiệp cho bản thân ḿnh th́ đó là điều thiếu sót! Đồng thời, Cổ đức từng nói:“Nuôi gà, nuôi chó cũng là nuôi, nuôi cha-mẹ mà không kính trọng cha-mẹ th́ khác chi nuôi gà nuôi chó” V́ thế, thái độ phụng dưỡng của người con dành cho cha mẹ th́ sự kính trọng đặt hàng đầu.

 

Nếu trong kinh Vu Lan đức Phật chỉ cho chúng ta thấy việc gian lao, khổ nhọc của Cha-mẹ sanh con, mục đích đề cao Hiếu đạo, phụng dưỡng “Song đường”, để bày tỏ chút ḷng thành kính báo đáp phần nào công ơn sinh thành dưỡng dục, th́ bản Kinh Địa Tạng khuyến khích mọi người làm tṛn trách nhiệm của người con chí hiếu dành cho cha-mẹ của chính ḿnh, một khi lâm cảnh “Hiên trước vắng cha, nhà sau vắng mẹ.” Đến lúc này th́ những người con đang được sống trong t́nh thương chở che của cha-mẹ, không khỏi rỏ lệ bàng hoàng, v́ họ đă mất đi người thân tín nhất, không bao giờ nghe thấy tiếng cha hỏi thăm con những lúc con cái đi xa, măi măi không bao giờ nh́n thấy h́nh bóng thiêng liêng nhất của người mẹ, tựa cửa chờ con khi người con măi lo công việc quên ngày thăm mẹ.   Tiếng cha không được nghe, bóng mẹ nay không được thấy, những lúc như thế mới đánh thức được trái tim thờ ơ của những người con lạnh nhạt với cha-mẹ thưở b́nh sinh. Khi có người thân mất th́ mỗi người mới thấy được nỗi đau thương, mới thấy được giá trị thiên cổ của mẹ-cha dành cho con cái. Vạn lời không thể nói, muôn lễ chẳng thể bày, nước mắt cứ trào tuôn, tiễn biệt t́nh phụ-mẫu. Ôi! Xót xa thay khi cha già khuất bóng, ảm đạm thay khi ảnh mẹ ĺa trần, bỏ con thơ trôi dạt giữa biển đời, bao giông tố thiếu t́nh thân đùm bọc!

 

Ngày xưa, những bậc hiền sỹ để tang tưởng nhớ cha-mẹ suốt ba năm, có người dựng lều ở suốt ba năm bên nấm mồ hoang lạnh của cha-mẹ, nhưng theo tinh thần Phật giáo, th́ chỉ trong ṿng 49 ngày.  Nếu người con hiếu hạnh nào tưởng nhớ đến song thân đă mất, một ḷng chuyên tâm tŕ chí, tụng kinh, niệm Phật, xưng tán Hồng danh, tụng nhiều thần chú Đại bi th́ tất cả chư Phật trong mười phương đều hộ niệm, tất cả oai thần của kinh, chú, mà người con chí hiếu thành tâm cầu nguyện cho vong linh siêu thoát, đều được như nguyện. Được vậy, mới thể hiện chút ḷng báo đáp ân sinh thành dưỡng dục của cha-mẹ. Đấy là tất cả những ǵ mà chư thầy tổ đă chiêm nghiệm truyền thụ theo tinh thần đức Phật di huấn.

 

Hiếu đạo là gốc của vũ trụ, là nền tảng tạo nên sự nghiệp lớn trong xă hội, là động cơ thúc đẩy quốc gia hưng thịnh, là cương kỷ giữ ḥa b́nh cho nhân loại, là giềng mối để giữ hạnh phúc gia đ́nh. Không chỉ trải dài suốt mấy ngh́n năm lịch sử, mà tồn tại măi đến tận ngày nay, không những thế, Hiếu đạo c̣n vượt ra khỏi thời gian và không gian, được minh chứng gói gọn qua góc độ lịch sử. Như từ thời Vua Nghiêu, vua Thuấn dùng Hiếu đạo trị thiên hạ, th́ thiên hạ thái b́nh thịnh trị, “Ngủ không cần đóng cửa, ban đêm không nghe tiếng chó sủa, vật rơi ngoài đường vẫn không mất, không ai tham nhặt, dân chúng an vui, không có chiến sự đao binh.” Thật là một thời đại Vương đạo ngàn năm hiếm có. Đến thời Lục quốc phân tranh, những người tài giỏi đều có chung quan niệm “Quang tông diệu tổ” làm rạng rỡ tổ tiên, nên họ dấn thân t́m những bậc thầy giỏi, hầu t́m ra phương lược chiến đấu, để lập nên bá nghiệp thống nhất đất nước, an dân định quốc, th́ đó chính là nhiệt huyết lập đại nghiệp để báo đền ơn sanh thành dưỡng dục của những kẻ sĩ có chí lớn. Đến thời Hán-Sở tranh tranh hùng, Hán Cao Tổ Lưu Bang dùng nhân đức chiêu nạp hiền tài, nên nguyên khí quốc gia hưng thịnh, c̣n Sở Bá Vương Hạng Vơ dùng vũ lực áp đặt quân dân, tuy có thế mạnh hùng tài “Bạt sơn cử đỉnh” nhưng vẫn không thắng nỗi chính nghĩa, v́ thế, Hạng Vũ ngầm bắt giam cả gia đ́nh Cha-mẹ của Lưu Bang, nhằm uy hiếp thế lực hàng vạn tinh binh hùng mạnh của đối phương, từ chỗ đó, cho thấy giá trị của người cha, người mẹ cao cả biết dường nào! Chỉ có hai người mà hơn cả mấy mươi vạn hùng binh!

 

Nếu thời Xuân Thu các nước phân tranh th́ thời Tam Quốc chư hầu nổi loạn, đất nước chia ba thiên hạ, tạo thế chân vạc Ngụy-Thục-Ngô.   H́nh ảnh nỗi bậc nhất chính là Lưu Huyền Đức, một bậc tài trí kiêm toàn, đầy ḷng nhân hiếu, v́ Lưu Bị là ḍng dơi Hán-thất nên người đă nối nghiệp chấn hưng xă tắc, tạo phúc lợi cho bách tính, danh vang bốn biển làm hiển hách tông thất.  Nhờ có ḷng Nhân-hiếu, nên Lưu Huyền Đức được những bậc kỳ tài như Quan Vân Trường, Trương Phi góp sức an định sơn hà, cộng thêm ḷng nhiệt thành ba lần đến lều cỏ cầu hiền tài Khổng Minh-Gia Cát Lượng tại thâm sơn, rồi đưa ra sách lược Long Trung giữ yên bờ cơi. Tuy thời đại nào cũng qua đi, nhưng để lại biết bao thế sự thành-bại, buồn-vui, được-mất, cuối cùng, tất cả cũng vùi chôn theo ḍng lịch sử. Chỉ có Hiếu đạo đồng hành cùng nhân sinh, vững bền trải qua nhiều thời đại, không bị xói ṃn, không bị đánh đổ phai nḥa bởi lập trường quan niệm cuộc sống.

 

Chúng ta nghĩ như thế nào về h́nh ảnh một đại quan triều đ́nh hiếu kính cha-mẹ? Hoàng Lỗ Trực hay c̣n gọi là Tăng Trực, là đại quan chuyên chép sử dưới thời vua Triết Tôn đời Tống, sau khi ghi nhận lời của người cha người mẹ nói:“Nỗi vui mừng lớn nhất của cha-mẹ là mong con ăn học thành tài, như thế mới là ḷng hiếu thảo lớn nhất dành cho cha-mẹ rồi!” Sau khi ấp ủ những lời vàng ngọc ấy của cha-mẹ, Tăng Trực đă ngày đêm miệt mài đèn sách, tới kỳ khoa bảng, ngài đỗ đạt cao. Đến lúc diện kiến thánh nhan, vua bảo ông ở lại triều đ́nh lo quốc sự, nhưng ông một mực chối từ, kính cẩn đáp: “Tiểu sinh c̣n có cha-mẹ già nơi quê, không nỡ phụ ḷng giáo dưỡng, nên xin được vinh quy bái tổ, phụng sự song đường!” Vua nghe vậy, biết ông là người đại hiếu, là vị quan gánh vác tốt quốc sự, nên truyền chỉ đưa cha-mẹ vào triều cùng ở chung với Tăng Trực. Sau này, cha-mẹ già yếu, kháng lực đă suy nên đại-tiểu tiện đều tại chỗ, và ông đích thân bưng đổ phân, nước tiểu dơ bẩn của cha-mẹ, tuy rất nhiều gia nô van nài để việc đó cho họ, nhưng ông đều cự tuyệt, muốn đích thân chăm sóc cha-mẹ già những ngày tháng cuối đời, mong tỏ chút ḷng báo hiếu công ơn sinh thành dưỡng dục. Chính v́ thế, Hoàng Lỗ Trực luôn được người đương thời kính trọng yêu quư. Quốc gia nếu có được những vị thanh quan hiếu nghĩa như Tăng Trực, thiết nghĩ, đó chính là phúc phận cho bá tánh. Công ơn sanh thành là thế ấy! Không thể dùng ngôn từ để tả bày, như trong đoạn kinh văn ẩn dụ:“Dù người con chí hiếu nào, lên rừng sâu chặt hết cây làm bút, xuống biển lớn múc hết nước làm mực, dùng tinh lực suốt cuộc đời ḿnh để viết về công ơn sinh thành dưỡng dục của cha-mẹ, th́ không bao giờ chép tận.”

 

Hiếu với cha-mẹ là trách nhiệm của người làm con trong gia đ́nh. Nhưng Hiếu đạo không kém phần quan trọng trên tinh thần “Tôn sư trọng đạo.” V́ Cha mẹ nuôi ta khôn lớn, thầy tổ dạy ta nên người, như câu ca dao thường nói:

 

“Muốn sang th́ bắt cầu Kiều,

Muốn con hay chữ th́ yêu lấy Thầy.”

 

Mùa Vu Lan lại đến! Không khí báo hiếu ngập tràn, hàng triệu trái tim của những người con chí hiếu, đều không khỏi nôn nao hướng về ngày đại lễ, với tâm chí thành cầu nguyện cho Cha-mẹ hiện tiền, phước huệ tăng long, thọ mệnh diên trường, Thầy-tổ trong mười phương đều được Phật lực hộ tŕ, pháp thể khinh an, chúng sanh dị độ. C̣n “Cửu huyền thất tổ” và chư tiên linh trong mười cơi Pháp đều được chư Phật thùy từ, oai quang phổ bị, siêu sanh Tịnh-giới, gặp Phật nghe Pháp, đắc Hỷ lạc tịnh.

 

 

Hoàng Minh  黄明

Nha Trang, Việt Nam  08/2009

 



 

 

 

MỘT ĐÊM ĐI CHÙA

 

Ngày cha ngày mẹ ĺa đời,

Chúng con đau cả một thời nhớ thương.

Ảnh cha bóng mẹ gặp thường,

Vu Lan hồi hướng giảng đường song thân…

 

啟明阿民 DânK.M.

California, U.S.A., Vu Lan 2009

 

 

 

 

 

 

 

***  投稿電郵請寄 ***

Bài vở & h́nh ảnh xin gởi về Ban Phụ Trách KHAIMINH.ORG

 

VanNgheGiaiTri@KhaiMinh.org

 

 

 

 

啓明网站  |  Copyright © 2004 – 2009  KHAIMINH.ORG  |  Website Disclaimer