THUYỀN NAN MỘT BÓNG THẢNH THƠI HỒN

 

 

 

 

 

 

 

日暮鄉關何處是

湮波江上使人愁

 

“Nhật mộ hương quan hà xứ thị

Yên ba giang thượng sử nhân sầu.”

 

-Thôi Hiệu-

 

( Trời tối, quê hương nơi nào nhỉ?!

Khói sóng trên sông khiến ai sầu! )

 

Tôi c̣n nhớ hồi học Phổ thông, tuy vẫn ngồi trên chiếc ghế trong pḥng học của trường Khải Minh ở Nha Trang, rất thích thú hai câu thơ này.

 

Sáng tác văn chương, hay viết ra những vần thơ bộc lộ tâm hồn con người, nhằm góp một bông hoa vào vườn hoa cuộc sống đầy nghệ thuật là một việc làm đầy ư nghĩa. Hồi c̣n nhỏ, tôi rất thích vơ thuật chùa Thiếu Lâm ở Trung Quốc, từ chỗ đó, thích học chữ Hán, rồi nghiên cứu qua tư tưởng các triết gia, cho tới, những “tao nhân mặc khách”, những “giang hồ lăng tử”, những vần thơ Đường tuyệt hảo của những thi nhân sáng ngời tên tuổi, và cả những anh hùng đầy nhiệt huyết như “Nỗ Nhĩ Cáp Xích” người sáng lập ra đời Hậu Kim, mở đầu thời Đại thanh sau này.

 

Đọc tất cả những vần thơ đó, những tâm hồn đó, như khiến ḿnh lạc vào ḍng sông đầy thơ mộng, với ánh trăng sáng ngời lấp lánh giữa màn đêm huyền ảo. Có những số phận khi sinh ra gặp biết bao điều trắc trở, cuộc đời như cánh hoa rơi trôi dạt giữa ḍng đời, sóng cuộn gió lùa không biết đâu là bờ bến! Có những số phận cả đời tận tụy cống hiến cho xă tắc, nhưng đến tuổi xế chiều vẫn cảnh hẩm hiu tẻ nhạt lại bị hàm oan chết uổng như danh tướng Viên Sùng Hoán đời Minh dưới thời Sùng Trinh. Hoặc có những chàng trai “mười năm đèn sách”, “lều chơng lên kinh” mong có ngày “cá chép vượt long môn” để thi triển hùng tài, an bang tế thế. Hay những cuộc t́nh trường đẫm lệ, những buổi chia ly nức nỡ năo nề, những thiếu nữ nơi khuê pḥng “giọt sầu thêu áo” cho những t́nh nhân chốn xa trường với “súng đạn ngút trời” biết đâu là ngày về đoàn tụ!? Nhiều lắm, nhiều lắm. Khi trái đất này vẫn tṛn th́ cảnh đời vẫn c̣n măi những trái ngang; khi sông chảy ngược ḍng mới không c̣n cảnh lữ thứ xa quê; Khi mặt trời mọc sáng chói về đêm và ánh trăng tỏa dịu ban ngày th́ khi đó đời người sẽ không c̣n khổ lụy!

 

Được vậy chăng?  Nếu được như thế th́ những vần thơ tuyệt hảo của Lư Bạch, Đỗ  Phủ không c̣n chỗ đứng; Những âm hưởng lên tiếng khóc thương cho dân khổ trong bài Trường Hận Thi của Bạch Cư Dị sẽ không c̣n đất dụng vơ.

 

Thật vĩ đại, Trung Hoa -- một nền tư tưởng hùng vĩ trải suốt nhiều ngh́n năm, những vần thơ bất hủ của Lư, Đỗ, Bạch vẫn cuộn theo ḍng Hoàng Hà, Trường Giang chảy miên man bất tận.

 

Cho đến giờ, nhiều bài thơ Đường rất hay, có những bài mang khí khái trầm hùng của người quân tử lo nghĩ về quốc gia đại sự, có những bài diễn bày ra trước mắt những quang cảnh tráng lệ huyền ảo, có những bài khi ngâm lên như khúc nhạc du dương khiến rung động người lữ thứ xa quê, cũng có những bài bộc lộ lên niềm u hoài thiên cổ của thi nhân khi ư chí bất thành… Tuy nhiều đến thế, nhưng không hiểu sao hai câu này trong bài thơ “Hoàng Hạc Lâu” nổi tiếng nhất của Thôi Hiệu (704-754) người ở Biền Châu, đỗ tiến sĩ năm Khai Nguyên thứ 11,  lại có âm hưởng vang vọng trong tâm cảm của tôi nhất.

 

Những lúc nhàn tản, dạo bộ trên vỉa hè công viên Yến Phi cạnh biển Nha trang, trên bờ cỏ xanh lao xao trong tiếng sóng ŕ rào, cùng với làn gió vi vu mát dịu, trong tôi óc tôi lại xuất hiện hai vần thơ trên, như gợi lại những nỗi niềm của người lữ thứ xa quê.

 

Xa quê, tại sao lại xa quê, trong khi người dạo bước lại được sinh ra ngay quê hương của chính ḿnh? Vậy th́ quê hương họ chính thức ở đâu? Có gắn kết ǵ với “khói sóng trên sông” mà khiến tâm hồn người đó phải u sầu?!

 

Đối với bất kỳ ai cũng đều cho rằng quê hương là nơi ḿnh được sinh ra và lớn lên trong t́nh thương chở che của đấng sinh thành, là nơi “Chôn nhau, cắt rốn” của ḿnh. Cho nên dù hoàn cảnh mưu sinh đây đó, ai nấy cũng đều luôn nhớ đến quê hương của chính ḿnh và luôn mong muốn được đóng góp những món quà đầy ư nghĩa cho quê hương. Đấy chính là nghĩa của cao đẹp mà hiếm thấy ai phản đối. Nhưng, chúng ta đă bỏ sót một quê hương đầy thơ mộng, không phải quê hương trên bước chân men theo bờ đê băi cỏ hay bụi chuối lung lay theo gió sau hè, mà quê hương này vượt cả không gian và thời gian, không bị bất cứ những trở lực nào ngăn cản, nó cứ măi miết êm đêm chảy suốt không kể ngày đêm. Đó chính là quê hương của Tư tưởng.

 

Quê hương mỗi người giàu đẹp và thơ mộng, chỉ khi nào tư tưởng trong tâm hồn người ta cảm thấy thơ mộng và giàu đẹp. V́ một khi tư tưởng ḿnh tươi đẹp, chính là kim chỉ nam định hướng một cuộc sống tươi đẹp, dù người đó sống trong hoàn cảnh nào, địa vị nào, làm những công việc nào mà tư tưởng không cảm thấy thanh nhă th́ khó mà t́m lấy hạnh phúc vui tươi ngay vùng đất quê hương của chính ḿnh.

 

Vậy th́ làm thế nào để có một quê hương tâm hồn thực sự đầy lạc quan và hạnh phúc. Điều đó không phải chỉ nói suông như các hủ nho “bàn việc binh trên giấy”, mà phải trăi qua những đau khổ của cuộc đời, thấu hiểu được những khao khát hạnh phúc của đồng loại, và chia sẻ niềm hạnh phúc của ḿnh có được cho những trái tim bất hạnh trong cuộc sống đang t́m kiếm niềm vui, th́ đó chính là quê hương tâm hồn đầy tao nhă.

 

Đến đây, chắc ai cũng hiểu và thông cảm cho Bạch Cư Dị, không biết ông ta viết “Trường Hận Ca” để làm ǵ? Sau giọng điệu thê lương buồn thảm, liệu ông ta có cảm thấy vui không khi trút được nỗi buồn trong ḷng qua những vầng thơ chan chứa đầy ư nghĩa. Và ông Bạch lại muốn làm chim trời liền cánh, và dưới đất cây nhánh liền cành. Vậy ai có thể giải thích được nỗi hận ǵ của tác giả Bạch mà đến nỗi “trời cao đất dày có lúc tận, c̣n hận này măi măi không ngày dứt?”

 

Bốn câu kết:

 

在天願作絲翼鳥

在地 願為聯李枝

天長地久有時盡

此恨綿綿無絕期

 

“Tại thiên nguyện tác ty dực điểu

Tại địa nguyện vi liên lư chi

Thiên trường địa cửu hữu thời tận

Thử hận miên miên vô tuyệt kỳ.”

 

Trích Trường Hận Ca  ( 長恨歌 của Bạch Cư Dị ( 白居易 )

 

 

 

Hoàng Minh  黄明

Nha Trang, Việt Nam, Lễ Tạ Ơn 2009

 

 

 



 

 

 

 

***  投稿電郵請寄 ***

Bài vở & h́nh ảnh xin gởi về Ban Phụ Trách KHAIMINH.ORG

 

VanNgheGiaiTri@KhaiMinh.org

 

 

 

 

啓明网站  |  Copyright © 2004 – 2009  KHAIMINH.ORG  |  Website Disclaimer