|
Tôi có một trí nhớ khá tốt, những
chuyện xảy ra cách đây gần 35 năm lúc chỉ có 5 tuổi tôi vẫn
c̣n nhớ như in trong tâm
trí tôi…
Ngày đầu tiên đến trường:
Đó là năm 1971, lúc tôi được 5 tuổi
mẹ tôi quyết định cho tôi đi học lớp
Mẫu Giáo (Ấu Trỉ Viên), mặc dầu các bạn
cùng trang lứa đă đi học từ trước
đó một năm rồi, cho nên tôi đăng kư học
thẳng vào lớp Ấu Trỉ Cao. Hôm đó anh trai tôi (
Vương Vĩnh Minh) dẫn tôi đến trường
Trung Học Khải Minh tại số 13 đường
Miếu Bà, Thị Xă Nha Trang, cách nhà tôi khỏang 500m. Tôi nhớ pḥng ghi danh nằm ở
tay trái tầng trệt pḥng thứ hai thuộc dăy lầu
bên ng̣ai. Khi ghi danh cô phụ
trách đăng kư ghi danh học sinh nhập học hỏi
tên tôi, anh tôi trả lời là Vương Vĩnh Hiệp.
Anh tôi đọc chữ Hiệp không chuẩn nên cô ghi hỏi
lại vài lần, cuối cùng anh tôi mới giải thích
được chữ hiệp gồm có chữ thập
và ba chữ lực. Lúc
đó cô ghi danh mới ghi đúng. Nhưng sau đó nhiều
người vẫn nh́n tên tôi và đọc sai là lực. Hiện nay khi người ta hỏi
tên tôi, tôi chú thêm hiệp là hiệp lực,hiệp nghị,
hiệp định, hiệp trợ, hiệp hội… cho
đến khi người ta hiểu chữ hiệp nào…
Ngày chính thức đi học tôi được mẹ
tôi diện một bộ đồ thiệt đẹp,
sau khi tiếng kẻng vào lớp nổi lên chúng tôi
được cô giáo dẫn vô lớp học. Lần đầu tiên trong cuộc
đời phải ngồi yên trong khỏang thời gian
dài nên vừa khi có tiếng kẻng báo giờ ra chơi
tôi vội phóng ra chạy khắp sân, chạy nhảy và
đi hết khắp sân trường cho đến giờ
vô lớp. Tôi là người
vô lớp cuối cùng, khi chạy đến chỗ tôi
ngồi th́ tôi phát hiện một điều quái lạ: Sao chổ tôi ngồi đă có
thằng nhóc nào ngồi rồi, và chỗ để cặp
táp không phải là cặp của tôi?!! Và tôi nh́n chung quanh
lớp, điều tôi hỏang hốt thực sự là
trong lớp chẳng có ai quen cả !!! Lập tức tôi hiểu ngay
ra là tôi đă vô nhầm lớp! Tôi đỏ gay cả mặt
và chạy biến ra khỏi lớp trước khi cô
giáo đến…
Những ngày sau đó đi học việc đầu
tiên là tôi nhận dạng vị trí lớp và các đặc
điểm xung quanh lớp học đó, và cẩn thận
hơn nữa tôi để ư bạn học ngồi bên cạnh
ḿnh là ai và tên ǵ. Cho đến
nay tôi vẫn c̣n nhớ bạn học ngồi bên cạnh
tôi trong những ngày đầu tiên đi học tên là Lâm
Thục Anh. Cô bé này ở
nhà c̣n có tên là Trang là con gái của
Ông Bà Hiệp Thành Lâm Mộc Huy, và tôi c̣n làm dấu để
khỏi bị nhầm lẫn là cô bé thường hay vận
một chiếc váy rất xinh nền trắng ca rô đỏ,
xanh, và để chắc ăn hơn nữa tôi nhớ
cô bé ngồi ở dăy bàn bên trái tôi rất dễ
thương với mái tóc buộc đuôi gà tên là Hùynh Lệ
Na nhà ở 117 đường Lữ Gia.
Sự kiện trọng đại ở
Trường Khải Minh:
Năm 1972 tôi học lớp 1C và tôi bắt đầu
được mặc đồng phục với áo
sơ mi trắng quần sọoc xanh dương, và số
học sinh của tôi là 2722, tôi rất thích thú với các
sách giáo khoa như Quốc Ngữ, Thường Thức
được in màu do Đài Loan xuất bản,
nhưng có bài học cho đến nay tôi không thể nào
học được đó là các phù hiệu chú âm ( hiện
nay tôi chỉ sử dụng kiểu phanh âm với kư hiệu
La Tinh của Trung Quốc Đại Lục ). Tôi bắt đầu làm quen
được hết các bạn trong lớp,nhất là
các bạn nam,trong đó tôi chơi thân cho đến ngày
rời khởi Khải Minh như Ngụy Chí Phát, Châu Nại
Phúc, anh em Mai Quảng Thành, Mai Quảng Liêm, Thạch Quốc
Trụ, Vương Viễn Kiện…C̣n các bạn nữ
do mắc cở nên chỉ biết chứ không chơi
chung, nhưng có một cô tôi vẫn nhớ măi với mái
tóc ngắn cắt ngang, da trắng mịn, khuôn mặt bầu
bỉnh, cặp mắt to đen láy, và lúc nào cũng mắc
áo sơ mi cài sát cổ áo và
học giỏi nhất lớp, được Cô giáo chọn
làm lớp trưởng cho các lớp sau cho đến
khi tôi lên thay thế. Cô bé
đó tên là Phan Thúy Ưng, sau này tôi được biết
nhà ở số 2 Trưng Nữ Vương ( gần chợ
Đầm).
Năm 1972 trường Khải Minh đăng cai
tổ chức giải vô địch bóng rỗ các tỉnh
Trung Nam
bộ và Cao Nguyên. Đây có
thể coi là sự kiện quan trọng nhất từ
trước đến nay.
Theo kư ức tôi lúc đó nhà trường chuẩn bị
rất kỹ cho sự kiện thể thao quan trọng
này. Đội bóng của
trường Khải Minh mang tên Kiều Thanh tập trung
các cầu viên ưu tú nhất của trường. Việc có được một
tấm vé vô xem cuộc thư hùng của các đội
bóng của các tỉnh không phải dễ. May sao Cậu của tôi (ông Lư
Giới Dân ) dư một vé cho tôi đi xem. Lúc đó tôi chỉ có 6 tuổi
có biết xem ǵ đâu? Nhưng không khí sôi nổi ở
trong trường và ng̣ai
trường khiến tôi rạo rực, muốn vô xem thử
những ǵ diễn biến bên trong sân trường. Thưc sự cho đến nay
tôi chỉ c̣n nhớ là đội Châu Đốc vô địch
và đội Kiều Thanh Nha Trang đứng thứ 4.
Mà thông tin đó tôi nghe nói lại thôi, chứ hôm tôi vô sân
chỉ nhớ là thấy Thầy Lâm Mỹ An có mái tóc xỏa
trước trán nhảy tranh bóng rất đẹp. Cầu viên của đội
Châu Đốc khiến tôi rất ngạc nhiên về
nước da ngâm đen như người Châu Phi và cao
lều khều…Nhưng sẽ rất thiếu sót nếu
không nói đến chương tŕnh ca vũ do các học
sinh trường Khải Minh tŕnh diễn. Tôi chỉ c̣n nhớ đến
giọng hát ngọt ngào của Cô Vương Viễn Khiết
khi hát bài Thập Bát Cô Nương Nhất Đóa Hoa, và nhất là điệu múa của hai nữ sinh (
h́nh như lớp 3 ) được đệm bằng
bản nhạc Vọng Xuyên Thu Thủy ( Trường Kỳ
“Nagasaki” Hồ Điệp Cô Nương ) một bài hát
của Nhật Bản, đến nay tôi vẫn c̣n nhớ
lời bài hát đó mặc dầu hiện nay các CD hát bằng
lời khác. Tôi nghĩ
tất cả các sự kiện diễn ra trong những
ngày tổ chức giải vô địch bóng rỗ ở
Trường Khải Minh là kỷ niệm khó phai trong
đời đối với tất cả học sinh của
trường…
Những người bạn học mới và
người Cô giáo tôi nhớ măi trong đời:
Lên lớp 3 th́ từ 3 lớp nhập lại c̣n 2
lớp, tôi học ở lớp 3B, từ lờp 2 tôi
đă chơi thân ng̣ai các bạn đă nói ở trên c̣n có
thêm các bạn Lâm Di Qúy, Sóai Diệc Xuyên, Vương
Văn Minh, Ngô Thanh Minh, Lâm Minh Hoa…Các bạn Quách Hán Minh,
Lư Vỹ Cường, Vân Đại An th́ tôi rất mến
v́ tánh t́nh dễ thương nhưng ít chơi chung. C̣n các bạn nữ trong lớp
th́ tôi nhớ gần hết: Tôn Tuyết Phương con
của tiệm thuốc bắc Dân Khang có mái tóc dài
đen bóng uốn quăng; Hùynh Lệ Quyên nhà ở
đường Ngô Gia Tự ( Nguyễn Ḥang ) có cặp
mắt to; Ngô Tú Phụng có
nước da trắng hồng nhà ở góc cua Đào Duy
Từ và Độc Lập; Ngô Lệ Kiều con của
nhà hàng Đông Thành có cái lúm đồng tiền trên má; Mạch
Lệ B́nh nhỏ nhắn xinh xắn; Phan Ái Liên con của tiệm thuốc
bắc Thọ Nguyên Đường dáng người khỏe
khoắn…
Năm tôi học lớp 3 có hai sự kiện khiến
tôi không bao giờ quên: Một
là trong lớp tôi là người duy nhất được
chọn biểu diễn khẩu cầm ( armonica), và
điều thứ hai là đại diện khối 3 phụ
trách đọc diễn văn bằng tiếng Hoa
trước ṭan trường.
Tôi chưa bao giờ đụng đến khẩu
cầm chứ đừng nói đến chuyện biểu
diễn. Cô Hàn Hồng cô
giáo chủ nhiệm lớp tôi phụ trách dạy tôi thổi
khẩu cầm. Hằng
ngày vào giờ ra chơi Cô Hồng gọi tôi xuống Hiệu
Vụ Xứ ( Pḥng Giáo Vụ)
đến bên bàn làm việc của Cô và Cô dạy tôi sử
dụng khẩu cầm, sau một thời gian tập
luyện tôi đă thổi khá thành thạo nhưng không hiểu
sao chương tŕnh biểu diễn ca vũ nhạc của
trường sau đó hủy bỏ nhưng nhờ
đó tôi được biết thổi khẩu cầm. C̣n việc đọc diễn
văn nhờ sự nhiệt t́nh giúp đở của
Cô Hồng tôi có một bài diễn văn khá hay đọc
trước hàng trăm khán gỉa. Tôi vẫn c̣n nhớ mang máng nội
dung bài diễn văn nói về nền kinh tế các
nước Đông Nam
Á. Tôi nghĩ kỹ năng
nói trước đám đông của tôi hiện nay cũng
có thể nhờ được huấn luyện từ
đó. H́nh ảnh Cô Hàn Hồng
tôi nhớ măi trong tâm trí, v́ trong suốt qúa tŕnh học
hành của tôi cho đến nay Cô để lại ấn
tượng về sự dịu dàng, nhân từ, hết
ḷng yêu mến dạy dỗ học tṛ. Tiếng Hoa của tôi nhập
tâm và hiện nay sử dụng nói nghe như người
bản xứ ḥan ṭan là nhờ
trong thời gian học ở Cô tôi tập trung, nổ lực
và với căn bản đó về sau tôi đi sâu
hơn về tŕnh độ tiếng Hoa thuận lợi
hơn. Tôi vẫn c̣n nhớ
hồi đó dáng người Cô ốm cao, đôi mắt
to, tóc cắt ngang vai và uốn cong, và qua bài viết này
tôi xin được gởi lời tri ân đến với
Cô và mong ước Cô luôn khỏe mạnh và hạnh phúc.
Những bài học rèn luyện nhân
cách và những năm tháng
sau ngày 30.4.1975:
Chương tŕnh giáo dục của Khải Minh
đă trang bị cho tôi vốn liếng tiếng Hoa khá vững
vàng. Ng̣ai sách giáo khoa của
trường tôi mượn sách, tiểu thuyết, truyện
tranh về xem. Tôi mượn
từ các gia đ́nh trong cộng đồng người
Phước Kiến như: Hiệp Phát, Hiệp Thuận
Hưng…và đi thuê ở hiệu sách trước cửa
Thiên Thái ở gần trường. Lúc đầu tôi đọc
truyện tranh Lăo Phu Tử, Tiểu Lưu Manh, Tây Du
Kư…sau đó tôi đọc cả tiểu thuyết kiếm
hiệp của Kim Dung, Cổ Long, Lương Vũ
Sanh; tiểu thuyết t́nh cảm
của Qùynh Dao, Y Đạt, Từ Tốc…Không hiểu
hết tôi cũng đọc, rồi tra tự điển,
ở nhà tôi hàng ngày hay mở đĩa nhạc phát các
bài hát của các ca sĩ Thanh Sơn, Hùynh Thanh Nguyên,
Trương Tiểu Anh, Đặng Lệ Quân….Tối tối
các Cô tôi ở tiệm Hiệp Thuận Hưng gọi
tôi ra dạy tôi học thêm.
Chị Lâm Bích Trân con của Hiệp Phát kèm tôi thêm (
đáng tiếc chị Trân bị bắn chết năm
1978 khi vượt biên). Chị
Hứa Minh Huệ ở cafê Du Hưng đường Trần
Qúy Cáp dạy thêm tóan cho tôi…với phương cách
được đào tạo tổng hợp như thế
này hiện nay tôi học tiếng Hoa tiến bộ rất
nhanh.
Từ những bài học
đầu tiên nhận mặt chữ như nhân, thủ,
túc, đao, thước, bố…tôi học được
cái lanh trí và b́nh tĩnh của Tư Mă Quang khi đập
vỡ cái lu nước để cứu bạn; cái
thông minh sáng tạo của Tào Xung khi nghĩ ra cách cân con
voi qua chiếc xuồng; cái trung thực dũng cảm của
Washington khi lỡ chặt gẫy cây táo mà bố ḿnh yêu
qúy; cái kiên tŕ nhẫn nại của vị tướng
tên Bruce người Scotland nh́n con nhện dệt mạng
nhện đến lần thứ bảy và hiểu ra rồi
sau đó đánh bại quân
Anh …
Sau những ngày hoang mang, khủng hỏang trong thời
gian đầu giải phóng tôi trở lại nhà trường
học tiếp lớp 4, và tôi hụt hẩng và buồn
rầu suốt mấy ngày liền v́ môt số các Thầy
Cô, bạn học của tôi đă rời xa Khải
Minh. Có thể họ chuyển
vô Sài G̣n hoặc vượt biển đi đến một
chân trời khác.. Kể từ
đó tôi không c̣n gặp Cô Hàn Hồng, các bạn như
Thạch Quốc Trụ, Quách Hán Minh, chị em Phan Thúy
Ưng, Phan Thúy Kiều, Mạch Lệ B́nh…Tôi không c̣n
mơ ước chống lớn để được
mặc đồng phục quần dài, áo sơ mi thắt
cà vạt như các anh lớp lớn v́ sau ngày giải
phóng học sinh “được” mặc đồ tự
do, Tôi không c̣n phải lên hội
trường để chào cờ Đài Loan Trung Hoa Dân
Quốc và hát bài Quốc Ca Đài Loan, và tiếp theo
chương tŕnh tiếng Hoa được dạy
như môn ngọai ngữ.
Nhưng trẻ thơ chúng tôi thích ứng ḥan cảnh
rất nhanh, những chữ Hoa giản thể một
thời gian ngắn chúng tôi làm quen không có ǵ khó
khăn. Chủ nhiệm lớp
4 của tôi là Thầy Xay, tôi không có nhiều ấn
tượng về Thầy, cũng như Thầy Phu khi
lên lớp 5. Tôi chỉ nhớ
không c̣n Phan Thúy Ưng trong lớp, tôi được bầu
làm lớp trưởng. Tôi
nghĩ có thể do tôi biểu hiện xuất sắc
môn tiếng Hoa nên được làm lớp trưởng
chứ trong suốt qúa tŕnh học tôi chưa bao giờ
đứng nhất lớp v́ môn tóan tôi hơi yếu.
Bắt đầu từ lớp 6 ( 1978 ) bạn học
tôi dần dần “biến mất” khỏi lớp không một lời từ gĩa. Tôi được biết họ
đi vượt biên hoặc đi đăng kư. Tôi rất hiểu t́nh cảnh,
tâm trạng của mọi người lúc đó. Năm đó Cô Hạnh Em là Chủ
nhiệm lớp tôi, hiện Cô vẫn ở nhà Quán nem Mỹ
Hạnh ở đường Trần Qúy Cáp.
Đầu năm học lớp 7 một điều
khiến tôi buồn rầu suốt cả tháng trời
đă xảy ra: Nhà trường
quyết định tách một nửa lớp qua trường
Xương Huân ( nay là trường Chu
Văn An ). Theo tôi được
biết là tất cả các lớp trong trường
đều bị cắt một nưả đi trường
khác. Đột nhiên trong lớp
có đến một nửa là bạn học lạ tôi
nhất thời không thể quen được môi
trường đó. Nhiều
buổi đi học về tôi lang thang sang trường
Xương Huân xem có gặp được những
đứa bạn học thân mến của ḿnh từ
thời học mẫu giáo hay không, nhưng cửa cổng
đóng im ĺm, và tôi không c̣n gặp lại những người
bạn học như : Tôn
Tuyết Phưong, Hùynh Lệ Quyên, Ngụy Chí Phát, Ngô
Thanh Minh …v́ ngay sau đó hàng lọat người Hoa
đăng kư rời khỏi Việt Nam, lớp tôi ṭan bộ
đi hết khỏang 70 - 80%, gia đ́nh tôi cũng có
đăng kư đi trong chiếc tàu do ông Tiêu Lăm tổ chức,
nhưng là chiếc tàu cuối cùng kẹt lại, và tôi vẫn
c̣n duyên nợ với Nha Trang, với Việt Nam.
Việc học hành của tôi sa sút, chủ yếu
do việc chuẩn bị rời khỏi Việt Nam,
không khí thời cuộc và không c̣n đám bạn thân học
chung. Thậm chí có một lần
tôi cầm đầu cả lớp trốn học
đi chùa Long Sơn chơi, hôm sau tôi bị Cô Quân ( Cô là
giáo viên chủ nhiệm lớp 7 của tôi, nhà ở
đường Thái Nguyên gần ga xe lửa ) la trách.
Tôi c̣n nhớ Cô nói tôi là lớp trưởng mà không
làm gương cho các bạn khác noi theo. Cuối cùng tôi cũng rời
khỏi Khải Minh, ở nhà chỉ chờ ngày lên tàu rời
khỏi Việt Nam.
Sau một thời gian xác định không thể đi
ra nước ng̣ai được nữa, tôi đâm ra
thèm học, nhớ Khải Minh kinh khủng và tôi lại
đăng kư vô học lại. Nhưng tôi đă sai lầm,
học lại một thời gian ngắn tôi phát hiện
ra tôi không thể nào học được nửa, đầu
óc tôi rỗng tuếch v́ không c̣n một khuôn mặt thân
quen nào ở trong trường.
Xác của Khải Minh c̣n đó nhưng hồn
đă không c̣n, hồn của Khải Minh đă tản
mát đi đâu rồi? Ở Mỹ? ở Canada? ở
Úc? ở tất cả các
ngơ ngách trên thế giới? Cuối cùng tôi không chịu nổi,
không đủ sức chịu đựng việc học
ở Khải Minh và lần thứ hai bước ra khỏi
trường, và bắt đầu việc học đầy
gian truân,khó khăn của tôi không phải ở Khải
Minh…
Sau 9 năm ở trường Khải Minh tôi ra
đi không có lấy một mảnh bằng nào cả, những
ǵ tôi học được,
lĩnh hội được, hấp thu được, thấm nhuần được
ṭan bộ nằm trong đầu tôi nhưng nó có gía trị
gấp trăm lần những tấm bằng dù là của
những trường đại học danh tiếng thế
giới hay nổi tiếng ở Việt Nam mà tôi có
được…
Thay cho lời kết:
Tháng 9 năm 2004 tôi trở lại trường Khải
Minh, mặc dù nhà tôi ở đường Ḥang Văn Thụ
( Ḥang Tử Cảnh trước
đây ) nhưng gần 25 năm qua tôi không bước
vô trường dù rằng hàng ngày tôi đều có đi
qua. Sáng hôm đó tôi đi họp
phụ huynh học sinh cho con trai tôi là học sinh lớp
8 của trường ( nay gọi là trường
Trưng Vương ), thật
trùng hợp tôi họp ở ngay tại lớp mà trước
đây tôi học lớp 4! Ngồi nh́n chung quanh thấy
không có ǵ thay đổi, vẫn bốn bức tường
đó, vẫn bàn ghế đó, vẫn cửa sổ
đó…Tôi nh́n các phụ huynh khác trong lớp đột
nhiên tôi có ước muốn tất cả phụ huynh
đó đều là bạn học của tôi thuở
xưa… Khi họp xong tôi đi hết các tầng lầu,
đi hết các lớp học:
Đây là lớp học tôi đánh lộn với Tô
Kỳ Xương; đây là khu hành lang Châu Nại Phúc
đánh rơi kính cận của tôi xuống dưới
sân trường vỡ tan.
Tôi vẫn c̣n nhớ nét mặt tái xanh v́ sợ của
nó; đây là hành lang phía sau lớp học mà bọn tôi gồm
Lâm Du Tường, Lâm Minh Hoa, Sóai Diệc Xuyên…cậy gạch
ra ném nhau chơi! ( hiện nay vẫn không có gạch lát lại
); đây là thang vịn đi xuống lầu mà tôi ít khi
bước từng bậc thang cấp mà tuột xuống…Đứng
ở sân trường hồi lâu tôi nh́n về hướng
rạp Tân Thanh chợt phát hiện bậc khán đài
đă bị đập bỏ từ bao giờ. Gốc sân gần đó là
nơi tôi hay nh́n những con ch́nh biển, con mực mà
anh Ngày ( con trai Thầy Trần Khắc Vân) đi biển
đâm về, c̣n bên gốc sân có cầu thang đi lên nhà
tập thể giáo viên là nơi tôi đă mua hoa tặng cô
Phan Tiểu Thanh nhân ngày nhà giáo Việt Nam ( 20/11/1976 ), và
cuối cùng là gốc sân nơi trước đây làm Nhi
Đồng Lạc Viên. Có
một cây phượng mà tụi Hùynh Xuân Răng, Vạn
Quốc Cường, Phan Gia Tŕ ném nguyên cái bàn học vào
cây phượng để phá tổ ong …Nh́n ra giữa
sân trường tràn ngập ánh nắng ban mai,tôi dường
như nh́n thấy một cậu bé khỏang 10 tuổi
mặc đồng phục với áo sơ mi có số hiệu
2722 đang chơi bóng rỗ bằng trái banh tennis, nh́n
sang dăy lớp học tôi dường như nh́n thấy
một chú bé khỏang 5 tuổi đang cuống cuồng
chạy đi t́m lớp học ḿnh …
VƯƠNG
VĨNH HIỆP 王永協 <photo>
Nha Trang, tháng 6 năm 2005
|
