|
Hằng tại có
nghĩa là tồn tại măi măi. Các Hằng đẳng thức đáng nhớ trong Toán học như {(a + b)2 =
a2 + b2 + 2ab; (a - b)2 = a2 +
b2 - 2ab)} hay sự xuất hiện theo chu kỳ cố định của sao chổi Halley trong
Thiên văn học
là những dạng hằng tại cụ thể nhất. Đấy là sự hằng tại cứng. Hằng
tại cứng chiếm tỉ số không đáng kể so với hằng tại mềm, đối tượng
chủ yếu của tập sách nhỏ nầy. Hằng tại
mềm uyển
chuyển, biến
hóa, mang tính cách chất lỏng, luôn thay đổi h́nh dạng thiên biến vạn hóa nên cũng
có thể coi là Hằng tại lỏng, (phân biệt với Hằng tại
cứng tức
Hằng tại rắn).
Kẻ thiếu tŕnh độ suy nghiệm không tài nào nhận ra Hằng tại lỏng, ngay cả những người chịu
tác động trực tiếp. Chẳng hạn một kẻ làm điều ác nhưng bản lĩnh có thừa, đầy đủ
mưu ma chước
quỷ ém nhẹm tài t́nh, bít lối cả mọi hướng điều tra, truy tố, bịt miệng cả nhân chứng trung thực nhất, quan ṭa nghiêm khắc nhất. Kẻ ấy đầy đủ t́nh tiết ngoại phạm khiến
dư luận cũng bó tay, coi y là người vô tội một cách tâm phục khẩu phục. Tội ác y gây ra rốt
cuộc chỉ mỗi một ḿnh y biết, c̣n với thiên hạ, y là kẻ vô tội trong tư thế ngẩng cao đầu.
Như vậy, mọi
biện pháp của người đời không thể nào đụng tới bản thân y, nhưng “lưới
trời lồng
lộng,” việc
y làm chịu ảnh hưởng của luật Hằng
tại và những ǵ xảy ra cho cuộc đời c̣n lại của y, chứa chắc chắn số h́nh phạt nhất định nào đó, bản thân y có thể cảm nhận hoặc chối bỏ, nhưng sự báo ứng vẫn thầm lặng diễn ra theo sự chi phối siêu h́nh của luật Hằng tại,
thậm chí uy lực của luật nọ lắm lúc c̣n gây
liên lụy cho người thân thuộc liên quan. Theo giáo điều nhà Phật th́ sự báo ứng thiện ác của Nghiệp đưa lại (quả báo) có thể xảy ra trong nhiều kiếp, c̣n Nho gia lại quan niệm ṣng phẳng hơn coi việc báo ứng là chuyện nhăn tiền, những hành vi thiện ác đều được trả
giá ở một
thời điểm
nào đó do Trời Đất cân nhắc. Javaharlal Nehru (1889-1964) có
nhận định
mang tính tổng hợp hai nguồn giáo điều ấy bằng câu nói bất
hủ: “Ngoài ta ra, không ai hại ta được,”
có nghĩa là ḿnh làm
ḿnh chịu, dù kẻ khác có làm
khiến ḿnh chịu lây th́ xét cho
cùng cũng do chính ḿnh thiếu cẩn trọng, kém đắn đo. Rơi xuống vực sâu th́ chẳng nên quy tội
cho vực sâu mà phải
thành thật nhận ḿnh đi đứng bất cẩn. Khi bị kẻ khác lừa gạt gây thiệt hại lớn th́ phải tỉnh táo nhận ra những mồi nhử, những thủ đoạn ranh ma của kẻ lừa gạt trước khi tin tưởng vô điều kiện về những món lợi ảo kết sù được hứa sắp có. Trong kinh nghiệm sống, lắm lúc kẻ ác gặp may, người
thiện gặp
rủi khiến
người ta cho
là Trời không có mắt, nhưng thực ra đối với một con người
chuyện thiện
ác nằm chung trong chiều dài thời gian, chỉ tới cuối đời hoặc kiếp sau (tùy theo quan niệm tín ngưỡng nho gia hay phật giáo) mới có sự báo ứng thích đáng. Nho gia gọi đó là lúc “thiện ác đáo đầu” tương
đương như
câu nói vui của dân gian “chuột chạy cùng sào.” Những dịp may
hay rủi nằm
trong chuỗi sự kiện một đời sẽ được
luật Hằng tại
âm thầm ghi nhận, âm ỉ tiến hành trừng phạt, dù kẻ sống suốt đời cũng chưa dễ nhận ra, giống như phần khuất của mặt trăng, hàng ngh́n đời thiên hạ chỉ biết đến Hằng
Nga, cung quảng,
thằng Cuội,
cây đa… không mảy may biết đến phần khuất ấy măi đến khi nhân loại sáng chế ra máy móc
khám phá vũ trụ dùng trong các vệ tinh. Có lẽ nhiều ngh́n đời sắp tới nhân loại cũng vẫn vô tư vô cảm trước sự vận động âm thầm ấy của luật Hằng tại.
Hiểu được
luật Hằng tại,
người ta sẽ
dè chừng trong mọi hành vi thiếu suy nghĩ của ḿnh, không giữ cho ḿnh những bí mật riêng tư, hí hửng đắc ư
rằng thiên hạ mù tịt chẳng ai biết nổi, điều bí mật của ḿnh tất không tài nào bị luật Hằng tại
xử lư cho nổi.
Một số
giáo điều của Nho học cũng măi măi gắn bó với đạo lư ở đời, đấy
cũng là một kiểu hằng tại, dù không ít người chê bai chúng lạc hậu lỗi thời, phi
khoa học, phản
văn minh. Tuy nhiên, sẽ có những lúc ngay đến kẻ chê bai mỉa mai nhất cũng mặc nhiên hành động theo kẻ bị chê bai, chẳng hạn người
ta có thể phê phán hủ tục bảo vệ tiết hạnh là ḱm hăm
sự tự do của nữ giới, thế nhưng nếu con gái những kẻ chỉ trích ấy sống buông thả, kết bạn bừa băi, lêu lổng suốt đêm, tham gia những sinh hoạt nhạy cảm không được phép người lớn trong gia đ́nh, đương nhiên họ sẽ dùng những giáo điều nho giáo để răn đe mà bản thân họ quên bẵng rằng chính ḿnh đă từng mỉa mai chỉ trích mạnh mẽ những giáo điều ấy.
Tính ra tư tưởng Khổng Tử, tức tư tưởng Nho giáo đă xuất hiện ngót 2.500 năm nhưng ảnh hưởng của nó không hề hao ṃn dù hàng
tỉ dân Trung Quốc
đă có thời rầm rộ, ráo riết “phê Lâm, phê Khổng” cốt để thủ tiêu triệt để tư tưởng Khổng Tử. Thế nhưng, sau bao nhiêu hỗn loạn, tiêu diệt nhau một cách mù quáng,
đặc biệt
nhắm vào giới trí thức tự do (điển h́nh như trường hợp vợ chồng giáo sư Ngô Hàm) nhưng
rồi măi đến gần đây vũ trụ đă dần xuất hiện t́nh h́nh “nước chảy đá bày” những ư đồ bạo liệt nhất thời nọ đă lụi tàn cho những
giá trị Hằng
tại nhô lên, lác đác đâu đó một vài nền điện ảnh
Châu Á đă xây dựng nhiều bộ phim dựa trên nền tư tưởng Hằng tại
ấy và một số phim ảnh Âu Mỹ có vẻ như bắt đầu thấm nhuần ảnh hưởng.
Giáo Sư Ngô Văn Lại 吳文賴老師
Đà Nẵng, Việt Nam, 2015
|
